Onderzoek
De lessen van Creëer en Leer stimuleren het onderzoek met meer dan 50 uitdagende werkvormen en spelletjes.
Onderzoek: vier typen
In de nieuwe kerndoelen heeft het aanleren van creatieve denk- en maakstrategieën (kerndoel 35) een prominente plaats gekregen. Maar hoe stimuleer je leerlingen in het toepassen van deze strategieën? Creëer en Leer heeft daar meer dan 20 werkvormen voor bedacht. Je vind ze terug bij de bouwsteen ‘onderzoek’.
Grofweg kun je de bouwstenen voor beeldend verdelen in 4 groepen:
- Onderzoek naar materie
- Vormonderzoek
- Onderzoek naar compositie
- Begin met toeval
Experimenteren met materie
Speel met het materiaal
Deze bouwsteen is speciaal voor kleuters. Het doel is om al spelenderwijs het materiaal te leren kennen en het op verschillende manieren te leren toepassen.
Onderzoek het materiaal
Deze bouwsteen is voor leerlingen van groep 3 tot en met 8. Doel is nu dat leerlingen actief op zoek gaan naar verschillende toepassingen en kijken of ze passend zijn bij de verbeelding van het onderwerp.
Verschil 2D en 3D
Experimenteren met 3D materiaal vergt een andere aanpak dan met 2D. In de onderzoeksfase houd je daar als leerkracht rekening mee. Ook kun je er een aparte opdracht aan koppelen.
Vormonderzoek
Minigame knippen
De leerling kan in korte tijd een aantal vormvarianten knippen passend bij het opgegeven onderwerp.
Schets de vorm of Zoek de vorm (kleuters)
De leerling kan meerdere schetsen maken om te zoeken naar verschijningsvormen.
Schuif met je figuur of Speel met je figuur (kleuters)
De leerling kan lichaamsvormen van een mens knippen of scheuren en de vormen op het papier schuiven om te zoeken naar een passende houding.
Minigame arceren
Arceren kun je op heel veel manieren. Met dit spel leren jouw leerlingen wat arceren precies is en hoe je dat op verschillende manieren kunt doen.
Schets naar de waarneming
De leerling kan iets uit de werkelijkheid omzetten naar een tekening door middel van schetsen.
Spelen met compositie
Compositie gaat over de manier waarop verschillende onderdelen geordend zijn. Ook hierbij geldt dat het eerste ordeningsidee niet per se het beste hoeft te zijn. Verschillende werkvormen stimuleren leerlingen om te zoeken naar ideeën voor een vlakverdeling.
Kader je werkstuk
Werkvorm waarbij leerlingen zoeken naar het beste kader voor het werkstuk.
Schets je ideeën
Met deze werkvorm leert de leerling verschillende schetsen te maken waarin het onderwerp steeds op een andere manier wordt verbeeld.
Knip/scheur en schuif of Spelen, knippen/scheuren en schuiven (kleuters)
Deze werkvorm is gericht op het spelen met vormen en de plaatsing op het papier om zo te zoeken naar een passende indeling.
Begin met toeval
Het toeval kan soms nieuwe ideeën opleveren. Bovendien is het toeval een afleiding voor leerlingen die perfectionistisch zijn. Creëer en Leer heeft verschillende werkvormen om toeval in een opdracht te verwerken.
Dobbelen
Met deze werkvorm maken de leerlingen een werkstuk doro de eerste vormen te baseren op toeval.
Stukjes eierdoos
Leerlingen laten vormen op het papier dwarrelen. De plaats waar ze neerkomen zijn door het lot bepaald.
Verzamel en combineer of Combineer erop los (kleuters)
Deze werkvorm daagt leerlingen uit om willekeurig gekozen begrippen en/of afbeeldingen met elkaar te combineren. Het zet je hersenen echt aan het werk.
Onderzoek en kleuters
Je hoort wel eens zeggen dat kleuters van nature onderzoekers zijn. En dat is ook zo. Daarom is het bij de kleuters vooral belangrijk dat je ze bewust maakt van hetgeen ze min of meer per ongeluk ontdekken. Jouw taak als leerkracht is het om ze bewust te maken van hetgeen er onder hun handen ontstaat en ze te triggeren nog meer uit te proberen.
De filmpjes, waarmee de werkvormen voor onderzoek worden uitgelegd zijn speciaal voor jou als leerkracht. Bestudeer ze voorafgaand aan de les en leef ze voor tijdens je lessen.
Tijd en attitude
Het aanleren van creatieve denk- en maakstrategieën vergt een andere manier van denken. Zowel voor de leerling als voor de leerkracht. De bouwstenen helpen daarbij, maar minstens zo belangrijk is het scheppen van de juiste voorwaarden met voldoende tijd en het aanleren van een attitude.
De procesgerichte didactiek heeft niet voor niets een speciale lesfase die gericht is op experimenteren en ideeën bedenken. Geef leerlingen de tijd om te mogen spelen. Eindig je les eens met een tussentijdse beschouwing van de resultaten uit het onderzoek. Leerlingen krijgen zo een goed beeld van alle mogelijkheden. De tussenliggende tijd kunnen ze gebruiken om verder over hun ideeën na te denken.
Veel leerlingen zijn gewend direct te werken naar een eindresultaat. Om hun attitude te veranderen is het belangrijk dat je als leerkracht de kracht van onderzoek steeds benoemt en het bedenken van ideeën keer op keer beloont. Creëer en Leer biedt een speciale training aan waarin je de deskundigheid van je team op dit onderdeel kunt vergroten.